Tadqiqot · Yangilangan: 2026-yil 12-oktabr · 8 daqiqa oʻqish

Olmaliq KMK tenderlari: 2026-yilda g‘oliblarning yarmi ilk bor yutdi

2026-yil 4-avgustdan 9-oktabrgacha Olmaliq kon-metallurgiya kombinati (AGMK) UZEX birjasida 62 ta lot e’lon qildi — bu taxminan 277 mlrd so‘mlik 58 ta alohida xarid. Ariza berishga ko‘pincha 7 kun beriladi. Va bu buyurtmachiga tanish-bilishsiz ham kirsa bo‘ladi: 2026-yilda Olmaliq KMKda yutgan kompaniyalarning yarmi bu maydonchada undan oldin hech qachon yutmagan.

Kombinat nima xarid qilishi, qanday qoidalar bilan ishlashi, Olmaliq KMK tenderlari qayerda e’lon qilinishi va kichik firma o‘z lotini qanday qo‘ldan boy bermasligini tahlil qildik. Raqamlar etender.uzex.uz lot kartochkalari va UZEX ochiq bitimlar reyestridan olingan, Tanlo ma’lumotlari 2026-yil 12-oktabr holatiga.

Olmaliq KMK nega alohida buyurtmachi

«Olmaliq KMK» AJ (STIR 202328794) to‘rt viloyatda mis, oltin, kumush va rux qazib oladi va qayta ishlaydi, unda 35 000 ga yaqin kishi ishlaydi. Aksiyalarning qariyb 99% i davlatga tegishli (2025-yil fevral holatidagi aksiyadorlar reyestriga ko‘ra). Shuning uchun Olmaliq KMK — korporativ buyurtmachi va «Davlat xaridlari to‘g‘risida»gi qonun bo‘yicha, birja orqali xarid qiladi.

Xaridlar ko‘p, chunki kombinat qurilish bilan band. 2026-yil martida «Yoshlik-1» konidagi 3-son mis boyitish fabrikasining birinchi navbati ishga tushirildi — bu 2,7 mlrd dollarlik loyiha. Keyingi fabrika maydonchasida yer va burg‘ulash ishlari allaqachon boshlangan.

Olmaliq KMK ikki oyda nima xarid qildi

Eng ko‘p pul karyer va shaxtalar uchun texnika va ehtiyot qismlarga, loyiha va yer ishlariga hamda xizmatlarga ketadi. Davrning eng yirik lotlari:

Valyutadagi lotlar lot kartochkasidagi kurs bo‘yicha qayta hisoblangan: dollar — 11 898 so‘m, yevro — 13 336 so‘m.

Valyuta tuzog‘i. Katalizatorlar kartochkasida «810 000» deb turibdi — bu so‘m emas, 810 ming dollar, ya’ni qariyb 10 mlrd so‘m. Avval valyutaga, keyin raqamga qarang.

Kichikroq lotlar bormi? Ha: 58 ta xariddan 8 tasi 500 mln so‘mdan arzon bo‘lgan. Bular — sanoat xavfsizligi ekspertizasi (70 mln so‘mdan), kompressorlarni kapital ta’mirlash (135,5 mln), manometrlar (174,1 mln), suv uchun quduq burg‘ulash (256 mln), elektr ta’minoti ishchi loyihasi (336 mln). Demak, 10–30 kishilik firma uchun ham kirish yo‘li bor.

Qoidalar: tanlash, 7 kun, eng past narx

62 ta lotdan 61 tasi — eng yaxshi takliflarni tanlash, bittasi — tender. Qonun korporativ buyurtmachiga xarid qiymati 11 mlrd so‘mdan oshmasa, tanlash o‘tkazishga ruxsat beradi (25 000 bazaviy hisoblash miqdori, BHM, — 2026-yil 1-sentabrdan har biri 440 000 so‘m). Undan qimmat xaridlar — odatda tender orqali. Bu tartiblar bir-biridan nimasi bilan farq qilishini «Auksion, tender, eng yaxshi takliflarni tanlash va elektron do‘kon» maqolasida tushuntirganmiz.

• Ariza muddati. Ikkala sanasi ma’lum bo‘lgan 60 ta lotdan 35 tasida — roppa-rosa 7 kalendar kun. Qoidalar kamida besh ish kunini talab qiladi, ya’ni Olmaliq KMK ko‘pincha deyarli minimal muddat beradi. Yetti kundan qisqa muddat birorta ham bo‘lmagan, 6 ta lot uzaytirilgan.
• G‘olib qanday aniqlanadi. 53 ta lotda — texnik tekshiruvdan o‘tganlar orasidagi eng past narx bo‘yicha. 9 tasida — ball bo‘yicha, va hammasida bahoning 70% i texnik qismga (tajriba, mutaxassislar, litsenziyalar, texnika), 30% i narxga to‘g‘ri keladi. Ball bilan asosan loyiha ishlari, texnik-iqtisodiy asoslash hamda burg‘ulash-portlatish ishlari baholanadi.
• Zakalat. 3% zakalat 15 ta lotda ko‘rsatilgan, hammasi valyutada. So‘mdagi lotlarda miqdor maydonida 0 turibdi, garchi kartochkada «zakalat talab qilinadi» deb yozilgan bo‘lsa ham — miqdorini lot hujjatlaridan tekshiring. Zakalat shartnoma imzolangandan keyin blokdan chiqariladi.
• Avans va to‘lov. 40 ta lotda avans yo‘q, 20 tasida — 15%, bittasida 30% va yana bittasida 50%. To‘lov muddati ko‘pincha 10 yoki 30 kun. 25 ta valyuta lotidan 23 tasida to‘lov faqat yetkazib berilgandan keyin: tovarni o‘z pulingizga sotib olib, olib kelishingizga to‘g‘ri keladi.
• Ishtirokchini tekshirish. Barcha lotlarda tekshiriladi: shartnomani bajarishga resurs borligi, shartnoma tuzish huquqi, soliq qarzi, bankrotlik va ijro varaqalari bo‘yicha qarz yo‘qligi hamda kompaniya insofsiz ijrochilar reyestrida yo‘qligi.

Tanlash g‘olibi bilan shartnoma o‘n ish kunidan kechiktirmay tuziladi.

Olmaliq KMKda kim yutadi

UZEX ochiq bitimlar reyestriga ko‘ra, 2022-yil yanvaridan 2026-yil 9-oktabrgacha Olmaliq KMK 394 ta yetkazib beruvchi bilan 1404 ta bitim tuzgan («g‘olib tomonidan qabul qilingan» maqomi).

Manzara ikki xil. Bir tomondan, doimiy o‘zak bor: o‘n va undan ko‘p bitim tuzgan 28 ta kompaniya 1404 ta bitimdan 712 tasini egallaydi, asosan bular ehtiyot qism va uskuna yetkazib beruvchilar. Boshqa tomondan, bozor yopiq emas: 2026-yilda g‘oliblarning yarmi Olmaliq KMKga birinchi marta kelgan va bitimlarning qariyb yarmini olgan. Bir izoh: «birinchi marta» degani — 2022-yildan beri UZEX reyestrida kompaniyaning Olmaliq KMK bilan bitimi bo‘lmagan. Bu ular albatta yosh firmalar degani emas — orasida yirik dilerlar ham bo‘lishi mumkin. Tenderlardagi raqobat haqida batafsil — «Tenderda nechta raqib bo‘ladi va kim yutadi» tadqiqotida.

Yana bir raqam: 2025-yil boshidan beri Olmaliq KMKning 18 ta bitimida «yetkazib beruvchi tomonidan rad etilgan» maqomi turibdi. G‘olib shartnomadan bosh tortsa, 2 yilga insofsiz ijrochilar reyestriga tushishi mumkin, zakalatli lotlarda esa zakalatidan ham ayriladi. Narxni ariza berishdan oldin hisoblang, keyin emas.

Olmaliq KMK xaridlarni qayerda e’lon qiladi

1. etender.uzex.uz — eng yaxshi takliflarni tanlash va tenderlar. Lotlarning asosiy qismi shu yerda, yuqorida aynan ularni tahlil qildik.
2. agmk.uz, «Tenderlar» bo‘limi — dastlabki texnik-tijorat takliflari (TTT) so‘rovlari. Bu hali xarid emas, bozorni o‘rganish: Olmaliq KMK bo‘lajak tanlovning taxminiy qiymatini aniqlash uchun TTT yig‘ayotganini ochiq yozadi. Masalan, 2026-yil 19-mayda smetali TTTni 25-iyungacha elektron pochtaga yuborishni so‘ragan. O‘sha bo‘limda xaridlar rejasi, import qilinadigan mahsulotlar ro‘yxati va ichki xarid tartibi ham bor.
3. xarid.uzex.uz elektron do‘koni — katalog bo‘yicha mayda xaridlar. U yerda qanday ishlash kerakligi — xarid.uzex.uz haqidagi maqolada.

TTT so‘roviga javob berganlar bo‘lajak lot haqida boshqalardan oldinroq bilib oladi, ularning narxi esa boshlang‘ich narx uchun mo‘ljallardan biriga aylanadi. Savdoning o‘zida TTT hech qanday ustunlik bermaydi. TTTda narxni sun’iy tushirsangiz, lotning boshlang‘ich narxi ham pasayishi mumkin — va bu birinchi navbatda o‘zingizga zarba beradi.

Chek-list: Olmaliq KMKga yetkazib beruvchi bo‘lish

1. agmk.uz’dagi TTT so‘rovlariga javob bering. Ularni faqat kombinat saytidagi e’lonning o‘zida ko‘rsatilgan @agmk.uz manzillariga yuboring: boshqa manzillardan «Olmaliq KMK nomidan» kelgan xatlar — ehtiyot bo‘lish uchun signal.
2. Lotdan oldin tayyorlaning. Elektron raqamli imzo (ERI), UZEX’da ro‘yxatdan o‘tish, soliq qarzi yo‘qligi, litsenziyalar (loyiha va burg‘ulash-portlatish ishlarida ular ball bilan baholanadi), o‘xshash shartnomalar nusxalari.
3. Yo‘nalishingizni tanlang. Aniq texnikaga ehtiyot qismlar (BelAZ, Cummins, yer osti yuklagichlari, maydalagichlar, press-filtrlar), sanoat xavfsizligi ekspertizasi, loyihalash, burg‘ulash — bunday lotlar takrorlanib turadi.
4. Faqat nomini emas, texnik topshiriqni ham o‘qing. Ball bilan baholanadigan lotlarda bahoning 70% i — texnik qism. Narx bo‘yicha lotlarda esa texnik topshiriq bandlarini tasdiqlovchi hujjatlarsiz ariza narxlarni solishtirish bosqichiga yetib bormaydi.
5. Valyuta va to‘lov shartlarini tekshiring. Avans yo‘q va to‘lov 30 kundan keyin bo‘lsa — butun hajm uchun o‘z aylanma mablag‘ingiz kerak. Qanday hisoblash kerakligi — «100 mln so‘mlik tender: qo‘lda qancha pul bo‘lishi kerak» maqolasida.
6. Qayta e’lonlarni kuzating. Bo‘lib o‘tmagan yoki bekor qilingan lotlarni Olmaliq KMK o‘sha narx bilan qayta e’lon qiladi — ba’zan ertasi kuniyoq. Bu ulgurmaganlar uchun ikkinchi imkoniyat.
7. Lotlardan e’lon qilingan kuniyoq xabar toping. Ariza uchun yetti kun berilganda har bir kun qimmat. Tanlo UZEX’dagi Olmaliq KMK lotlarini va agmk.uz e’lonlarini bitta lentaga yig‘adi va yangilarini Telegram’ga yuboradi — masalan, «Sanoat uskunalari» yoki «Transport va avtotexnika» filtrlari bo‘yicha.

Qanday hisobladik

Lotlar: Tanlo bazasi, etender.uzex.uz’dagi «OLMALIQ KON-METALLURGIYA KOMBINATI» AJ buyurtmachisi (STIR 202328794), 2026-yil 4-avgustdan 9-oktabrgacha e’lon qilingan 62 ta e’lon. Shartlar (usul, baholash, zakalat, avans, to‘lov, valyuta, muddatlar, holat) 2026-yil 12-oktabrda UZEX lot kartochkalaridan olingan. Takrorlar — bekor qilingan yoki bo‘lib o‘tmagan xariddan keyin o‘sha predmet va o‘sha boshlang‘ich narx bilan berilgan qayta e’lonlar (4 ta). Valyutadagi narxlar kartochkadagi kurs bo‘yicha qayta hisoblangan. Bitimlar: etender.uzex.uz amalga oshgan bitimlarning ochiq reyestri, Tanlo yuklamasi 2026-yil 11-oktabr; «g‘olib tomonidan qabul qilingan» maqomi shartnoma tuzilganini bildiradi, lekin yetkazib berish yakunlanganini anglatmaydi. Reyestrda bitim summalari shartnoma valyutasida, valyutasi ko‘rsatilmagan holda berilgan, shuning uchun biz ularni qo‘shmaymiz. «Birinchi marta» — kompaniyaning 2022-yildan beri reyestrda Olmaliq KMK bilan undan oldingi bitimi yo‘q. Normalar: O‘RQ-684 (19, 48, 56, 64-moddalar), VMQ-276 (15, 78, 103-bandlar), PF-115, PF-85 tahriridagi PQ-4812.

Koʻp beriladigan savollar