Tanlo ma’lumotlari · Yangilangan: 2026-yil 30-oktabr · 8 daqiqa oʻqish

Tenderlar qachon ko‘p: yanvar — sukunat, bahor — cho‘qqi

O‘zbekistonda tenderlar qachon ko‘p bo‘ladi? Biz etender.uzex.uz’dagi 2023–2025-yillardagi tanlov va tenderlar bo‘yicha 72 819 ta bitimni tahlil qildik. Uch yilning uchalasida ham yanvar eng sokin oy bo‘ldi: unda bitimlar odatdagi oyga nisbatan 43% kam. Cho‘qqi — aprel–may. Qurilish vazirligining qurilish tenderlarida esa fevraldan aprelgacha ishtirokchilar dekabr–yanvardagiga qaraganda 1,5–1,8 marta kam.

Buyurtmachining kalendarini biladigan kompaniya zakalat puli uchun mablag‘ni oldindan tayyorlab qo‘yadi, ERI (elektron raqamli imzo)ni o‘z vaqtida yangilaydi va yanvarda bekor turib qolmaydi. Quyida — ma’lumotlar, bu ritmni tushuntiradigan byudjet qoidalari va yaqin besh oylik reja.

Tanlov va tenderlar bo‘yicha bitimlar kalendari

etender.uzex.uz’dagi bitimlar soni 2023-yildan 2025-yilgacha ikki baravardan ko‘proq qisqardi. Buning sabablarini tekshirmadik, shuning uchun hajmlarni emas, mavsumiy shaklni solishtiramiz: har bir oyni o‘sha yilning o‘rtacha oyi bilan taqqoslaymiz (odatdagi oy = 100%), so‘ng uch yil bo‘yicha o‘rtachasini olamiz. Hisob bitim sanasi bo‘yicha, u esa e’londan protsedura muddaticha kechikadi.

• Yanvar uch yil ketma-ket eng sust oy bo‘ldi.
• Bahor — asosiy mavsum. Cho‘qqi 2023 va 2024-yillarda mayga, 2025-yilda aprelga to‘g‘ri keldi.
• 2023–2025-yillarda dekabr shov-shuvi deyarli bo‘lmadi. Dekabr o‘rtachadan atigi 4–15% yuqori.

xarid.uzex.uz’dagi elektron do‘kon va auksionlar bu ma’lumotlarga kirmaydi: ular bo‘yicha oylik bitimlar reyestri bizda yo‘q. Agar siz do‘kon orqali kichik partiyalarda tovar yetkazib bersangiz, ularning mavsumiyligi boshqacha bo‘lishi mumkin.

Nega yanvar bo‘sh

Qisqasi: byudjet tashkilotlarida moliya yili 31-dekabrda tugaydi, yanvar esa eski yilni yopish va yangisini boshlashga ketadi. Bosqichma-bosqich:

• 25-dekabr — oxirgi muddat. Byudjet tashkilotining shartnomasi faqat g‘aznachilikda ro‘yxatdan o‘tgandan keyin kuchga kiradi. Ro‘yxatga olish uchun hujjatlar 25-dekabrdan kechiktirmay topshiriladi. Yangi yil smetalari ham shu sanagacha ro‘yxatdan o‘tkaziladi va ular bo‘yicha xarajat faqat ro‘yxatdan keyin qilinadi.
• Yanvar — o‘tgan yilning «qo‘shimcha davri». Bu oyda o‘tgan yilgi to‘lovlar yakunlanadi va byudjet tashkilotlarining qarzlari uziladi.
• Xaridni faqat tasdiqlangan mablag‘ ostida e’lon qilish mumkin. Elektron xaridda esa byudjet buyurtmachisi summa davlat moliyasini boshqarish tizimida bloklangandagina ishtirok etadi.

Qonun yanvarda savdo o‘tkazishni taqiqlamaydi. Lekin bu qoidalar ma’lumotlarda ko‘rinayotgan manzarani yaxshi tushuntiradi:

• Dekabrning oxirgi haftasida keskin o‘sish yo‘q. 25–31-dekabrga dekabr bitimlarining 4–7% to‘g‘ri keldi, holbuki bu oy kunlarining deyarli to‘rtdan biri. Bu 25-dekabr muddatiga mos keladi, garchi bayram oldi kunlari ham ta’sir qiladi.
• Yanvar ikkinchi yarmida jonlanadi. Yanvar bitimlarining 74–79% 15-yanvardan keyin tuzilgan (2023–2025).
• Yanvarning dastlabki 10 kuni deyarli o‘lik. Kuniga oldingi dekabrdagiga qaraganda 6–12 marta kam bitim tuzilgan (2024–2026-yillar yanvarlari).

G‘aznachilik qoidalari byudjet buyurtmachilariga tegishli. Davlat kompaniyalaridagi yanvar sukunati, ehtimol, bayramlar va yillik rejalarni tasdiqlash bilan bog‘liq — buni biz tekshirmadik.

Qurilish tenderlari: bahorda ishtirokchilar kam

Qurilish vazirligining pudrat tenderlari (tender.mc.uz) o‘z ritmiga ega. Biz yakunlar arxivini tahlil qildik: arizalar topshirish muddati 2023–2025-yillarga to‘g‘ri kelgan 71 170 ta tender.

* Yanvar yillar kesimida keskin o‘zgarib turadi: 186 ta tenderdan (2024) 1 601 tagacha (2025).

Noyabrdan yanvargacha bir tenderga o‘rtacha to‘rttadan ortiq ishtirokchi keladi. Fevraldan aprelgacha — 2,4–2,7 ta, savdolarning 36–44% esa g‘olibsiz yakunlanadi. Bunday holatlarning 95–97% ida ariza bitta bo‘lgan yoki umuman bo‘lmagan.

Kichik pudratchi firma uchun bu imkoniyat, lekin ba’zi shartlar bilan:

• Agar yagona ishtirokchi bo‘lib qolsangiz, shartnoma, ehtimol, tuzilmaydi — bunday savdolar odatda bo‘lib o‘tmagan deb topiladi.
• Shu bilan birga talab pasayadi. Agar ariza bo‘lmasa yoki bitta kelsa, buyurtmachi reyting talabini bir pog‘ona pasaytirishga haqli, sabab reytingda bo‘lsa — platforma uni avtomatik pasaytiradi (Qurilishdagi tender platformasi to‘g‘risidagi nizomning 27-bandi). Shunda lot pastroq toifadagi firmalar uchun ham ochiladi.
• Smetani tekshiring. Ba’zan ishtirokchilar lot foydasiz bo‘lgani uchun kam bo‘ladi.

Reyting qanday tuzilgani va nega D toifasi lotlarning ko‘pchiligini ochishi haqida — Qurilish vazirligi reytingi haqidagi maqolada.

Reja-jadval: xarid haqida e’londan oldin qanday bilish mumkin

Buyurtmachilar nimani va qachon sotib olmoqchi ekanini oldindan e’lon qilishi shart. Muddatlar «Davlat xaridlari to‘g‘risida»gi qonunning 29-moddasida belgilangan:

Rejalar davlat xaridlarining maxsus axborot portalida e’lon qilinadi. Rejada xarid predmeti, miqdori va narxi, xarid oyi, moliyalashtirish manbai va yetkazib berish joyi ko‘rsatiladi. Rejani protseduradan kamida uch ish kuni oldin o‘zgartirish mumkin. 2026-yil 1-yanvardan byudjet buyurtmachisi tovarlar bo‘yicha reja e’lon qilganda mahalliy ishlab chiqaruvchilar xabarnoma oladi va ularning takliflari savdodan oldinroq rejaga biriktiriladi.

25-dekabr va 25-mart — oxirgi muddatlar, ko‘pchilik rejalarni ertaroq e’lon qiladi. Rejadan buyurtmachi bahorda nimani sotib olishini ko‘rish mumkin va bunga tayyorlanish mumkin: yetkazib beruvchi topish, narxni hisoblash, hujjatlarni yig‘ish.

Noyabr–may uchun chek-list

1. Noyabr. Shartnomasi dekabr o‘rtasigacha imzolanib ulguradigan lotlarni tanlang: byudjet buyurtmachisi g‘aznachilikda ro‘yxatdan o‘tkazish uchun hujjatlarni 25-dekabrgacha topshirishi kerak. Hozir Tanlo’da 1 908 ta ochiq lot bor (2026-yil 30-oktabr holatiga).
2. Dekabr. ERI (elektron raqamli imzo) muddatini tekshiring: agar u yanvar–fevralda tugasa, oldindan yangilang (kalitni qanday olish — tender uchun ERI haqidagi maqolada). Davlat kompaniyalarining 2027-yilga rejalarini kuzating (oxirgi muddat — 25-dekabr).
3. Yanvar. Oyning birinchi yarmida bitimlar deyarli yo‘q. Bu hujjatlar, reyting va yetkazib beruvchilaringizdagi narxlarni yangilash vaqti. Faollik 15-yanvardan keyin qaytadi. Choraklik rejalar va byudjet buyurtmachilarining ilk rejalarini kuzatib boring.
4. Fevral–aprel. Pudratchilar — faol qatnashing: Qurilish vazirligining qurilish tenderlarida ishtirokchilar eng kam. Har bir lotning smetasini tekshiring.
5. Aprel–may. Bitimlar cho‘qqisi. Hisobda bir vaqtning o‘zida bir nechta zakalat puli uchun mablag‘ tuting — uni qanday hisoblashni zakalat puli haqidagi maqolada tahlil qilganmiz.

Cho‘qqi oylarda barcha maydonchalarni qo‘lda kuzatib borish qiyin. Tanlo tenderlarni yagona qidiruvga jamlaydi va sohangiz hamda hududingiz bo‘yicha yangi lotlarni Telegram’ga yuboradi — obunani aynan qishda, bahorgi mavsumdan oldin sozlab qo‘yish qulay.

Qanday hisobladik

Bitimlar — etender.uzex.uz’ning tuzilgan bitimlar ochiq reyestri (tanlov va tenderlar), faqat g‘olib qabul qilgan bitimlar, bitim sanasi bo‘yicha (Toshkent vaqti); Tanlo’ning 2026-yil 30-oktabr holatiga ko‘chirmasi. Qurilish tenderlari — tender.mc.uz yakunlar arxivi, arizalar topshirish muddati 2023-yil 1-yanvardan 2025-yil 31-dekabrgacha bo‘lgan tenderlar; «g‘olibsiz» — g‘olib aniqlanmagan. Normalar — lex.uz’dagi amaldagi tahrirlar bo‘yicha: Byudjet kodeksi (3, 107, 110, 122, 131-moddalar), «Davlat xaridlari to‘g‘risida»gi O‘RQ-684 qonun (19, 27, 29-moddalar), Vazirlar Mahkamasining 276-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom (5, 6, 6¹, 10-bandlar), Vazirlar Mahkamasining 46-son qarori bilan tasdiqlangan Qurilishdagi elektron tender platformasida savdolar o‘tkazish to‘g‘risidagi nizom (1-ilova, 27-band).

Koʻp beriladigan savollar