Tadqiqot · Yangilangan: 2026-yil 24-oktabr · 9 daqiqa oʻqish

Qurilish tashkilotlari reytingi: D sinf 82% tenderga yo‘l ochadi

Qurilish vazirligi reytingi (reyting.mc.uz) firmangiz tender.mc.uz’dagi davlat qurilish tenderiga qo‘yiladimi-yo‘qmi va u yerda qancha ball oladi — shuni hal qiladi. Ko‘pchilik byudjet qurilishi uchun yuqori sinf kerak deb o‘ylaydi. Ma’lumotlar boshqacha gapiradi: Tanlo bazasiga ko‘ra, 2026-yilgi pudrat tenderlarining 82% ida minimal talab eng past sinf — D bo‘lgan. Biroq D sinf — bu faqat ruxsat, g‘alaba emas. Qaysi lotga qaysi sinf kerakligi, platforma yana nimalarni tekshirishi va ballarni qanday halol oshirish mumkinligini ko‘rib chiqamiz.

Tanlo ma’lumotlari, 2026-yil 24-oktabr holatiga: 2026-yil 5-yanvardan 13-oktabrgacha tender.mc.uz’dagi 12 921 ta pudrat tenderi e’loni (takroriy e’lonlarsiz — 10 499 ta obyekt, D sinf ulushi o‘sha-o‘sha: 82,7%). Qoidalar — Vazirlar Mahkamasining 699-son va 46-son qarorlari amaldagi tahririda. Havolalar — maqola oxirida.

Qurilish vazirligi reytingi nima va unda kimlar bor

Bu — «Shaffof qurilish» milliy axborot tizimidagi qurilish tashkilotlarining tarmoq elektron reytingi. Qoidalari Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 9-noyabrdagi 699-son qarorida belgilangan.

• Ariza berish shart emas. Asosiy faoliyat turi qurilish-montaj ishlari bo‘lgan O‘zbekiston yuridik shaxslari reytingga avtomatik tushadi. Ro‘yxatni har chorakda statistika organi yuboradi.
• Ballar kompaniya ishtirokisiz hisoblanadi — soliq, statistika, Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi, qurilish inspeksiyasi va boshqa idoralar ma’lumotlari asosida. Moliyaviy ko‘rsatkichlar — yillik ma’lumotlar bo‘yicha, qolganlari — har oy. «Shaffof qurilish» tizimining o‘zi bu ma’lumotlarni o‘zgartira olmaydi.
• Xorijiy kompaniyalar reytingga kirmaydi.
• Loyiha tashkilotlarining o‘z reytingi bor — o‘sha portalda, loyihalash litsenziyasiga ega firmalar uchun (batafsil — loyihalash tenderlari haqidagi tahlilda).

Shkala: AAA dan D gacha 12 sinf

Sinf kompaniya mumkin bo‘lgan maksimal ballning qancha qismini to‘plaganiga bog‘liq (reyting to‘g‘risidagi nizomning 16-bandi):

Yuqori sinf real pul ham olib keladi. Obyekt qiymatining 5% kafolat summasi odatda qabul dalolatnomasidan 12 oy o‘tib pudratchiga o‘tkaziladi (46-son qarorning 6-bandi). A va B guruhlariga esa u obyekt topshirilgach darhol, kafolat muddatisiz to‘lanadi (reyting to‘g‘risidagi nizomning 17-bandi).

Tender uchun qaysi sinf kerak

Minimal sinf savdolar to‘g‘risidagi nizom (46-son qaror) 26-bandidagi jadval bo‘yicha — lotning QQS bilan narxi va obyektning xavflilik toifasiga qarab belgilanadi. Toifalar to‘rtta: I — past xavf, IV — juda yuqori xavf. Nizomda summalar bazaviy hisoblash miqdorida (BHM; 1 BHM = 440 000 so‘m) ko‘rsatilgan.

Jadvaldagi eng qattiq talab — BB. A guruhi sinflari hech bir lotda ruxsat uchun talab qilinmaydi. Ammo sinfdan tashqari qonun reytingda «ijobiy ko‘rsatkich» bo‘lishini talab qiladi: jarima ballari hamma narsani yeb qo‘ygan firma tenderdan o‘tmaydi.

Agar ariza tushmagan yoki bittagina kelgan bo‘lsa, buyurtmachi talabni bir pog‘onaga pasaytirishga haqli, sabab aynan reytingda bo‘lsa, platforma uni narxni o‘zgartirmasdan avtomatik pasaytiradi (27-band). Ehtimol, shuning uchun ma’lumotlarda jadvalda yo‘q DDD va DD talablari uchraydi: bu C va D orasidagi pog‘onalar. DDD talabli 194 ta lotdan 142 tasi — jadval bo‘yicha C kerak bo‘lgan III toifali obyektlar.

Ma’lumotlar nimani ko‘rsatadi: D sinf lotlarning aksariyatiga yo‘l ochadi

Shu davrda pudrat tenderlarining umumiy boshlang‘ich narxi — 40,5 trln so‘m, uning 51% i (taxminan 20,6 trln) D talab qilingan lotlarga to‘g‘ri keladi. 8,8 mlrd so‘mdan arzon lotlarda D 83–91% hollarda talab qilinadi; qolganlari — asosan C kerak bo‘lgan III toifali obyektlar. Undan qimmat lotlarda D sinf biror marta ham talab qilinmagan. Raqobat sezilarli: D talabli yakunlangan tenderda o‘rtacha 5,1 ishtirokchi bo‘ladi, bunday tenderlarning 17% i esa bo‘lib o‘tmagan.

Reyting tender ballariga qanday aylanadi

tender.mc.uz’da xarid komissiyasi yo‘q — uning vazifasini platforma bajaradi (46-son qarorning 2-bandi). Ballarni u 35-banddagi formula bo‘yicha hisoblaydi:

Yakuniy ball = reyting balli × 0,8 + narx uchun ball (20 gacha) − O × (reyting balli × 0,05)

O — joriy yilda yutilgan obyektlar soni: o‘sha banddagi izohga ko‘ra, hali yakunlanmagan har bir shartnoma, jumladan to‘g‘ridan to‘g‘ri shartnomalar uchun reyting ballining 5% i olib tashlanadi. Tugallanmagan obyektlar qancha ko‘p bo‘lsa, yakuniy ball shuncha past.

Narxni ko‘pi bilan 5% ga tushirish mumkin. 20 ballni eng past narx taklif qilgan oladi, qolganlar — chegirmaga mutanosib, boshlang‘ich narxning 95% i esa to‘liq 20 ballni kafolatlaydi. Shuning uchun deyarli hamma aynan 95% taklif qiladi (buni qurilish tenderlari haqidagi maqolada tahlil qilganmiz), keyin esa hammasini reyting va bandlik hal qiladi.

Shartli raqamlar bilan misol. Ikkala firma boshlang‘ich narxning 95% ini taklif qilib, narx uchun 20 balldan oldi. «A» firmaning reyting balli 60 va uchta tugallanmagan obyekti bor: 60 × 0,8 + 20 − 3 × (60 × 0,05) = 48 + 20 − 9 = 59. «B» firmaning balli 50, tugallanmagan obyekti yo‘q: 50 × 0,8 + 20 = 60. «B» yutadi: reytingi pastroq, lekin tugallanmagan obyektlari yo‘q. Ballar teng bo‘lsa, arizani oldinroq bergan yutadi (36-band).

Sinfdan tashqari: platforma yana nimani tekshiradi

Sinf — nizomning 23-bandidagi shartlardan faqat biri. Platforma firmani ariza berishda va yakunlashdan oldin yana bir bor STIR bo‘yicha tekshiradi. Birorta shart bajarilmasa, ariza qabul qilinmaydi:

• Hudud. 200 000 BHM (88 mlrd so‘m) dan arzon lotlarga faqat o‘sha viloyatda ro‘yxatdan o‘tgan firmalar qo‘yiladi; Toshkent shahri va Toshkent viloyati — bitta hudud. III va IV toifali obyektlarga bu cheklov tatbiq etilmaydi (9-band). Firma oldingi hududdagi ishlarini tugatmay manzilini o‘zgartirsa, ular tugaguncha yangi hududda tenderga qo‘yilmaydi.
• Hajm limiti. Joriy yilgi majburiyatlar so‘nggi uch yildagi eng katta yillik ish hajmining ikki baravaridan oshmasligi kerak, limit qoldig‘i esa lot narxi bilan solishtiriladi. Limit bajarilgan hajmlardan hisoblanadi, shuning uchun ish tarixi yo‘q firmada u nolga yaqin.
• Qarzlar va taqiqlar. Muddati o‘tgan soliq qarzlari va bank kreditlari, hisobvaraqlar bo‘yicha «2-son kartoteka», mol-mulkka taqiq yo‘q. QQS to‘lovchisi guvohnomasi faol.
• Obro‘. Firma insofsiz ijrochilar reyestrida va soliq organining shubhali korxonalar ro‘yxatida yo‘q. Bosh pudrat bo‘yicha birorta obyektda qurilishni yakunlash muddati o‘tkazib yuborilmagan, g‘aznachilikda bajarilmagan shartnomalar yo‘q.
• Boshqalar. Ariza uchun garov kiritilgan, buyurtmachi yoki boshqa ishtirokchilar bilan aloqadorlik yo‘q, firma tugatilish yoki bankrotlik jarayonida emas, ish turi litsenziyalanadigan bo‘lsa, litsenziya bor.

6 000 BHM (2,64 mlrd so‘m) dan arzon shartnomalar uchun bu qoidalar rasman tavsiyaviy, ammo tender.mc.uz’da bunday lotlar ham xuddi shu talablar bilan chiqadi.

Agar hali yutmagan bo‘lsangiz

Yangi firma uchun asosiy to‘siq — sinf emas, hajm limiti: bajarilgan ishlarsiz u deyarli yo‘q. Limitning aniq qiymati va izohli reyting balli tender.mc.uz shaxsiy kabinetida ko‘rsatiladi (19-band). Real yo‘l — avval bunday limit bo‘lmagan joyda rasmiy ish hajmini to‘plash: subpudrat, xususiy va korporativ buyurtmalar (ularni qanday topish — xususiy qurilish tenderlari haqidagi maqolada). Rasmiy tushum va topshirilgan obyektlar reytingning moliyaviy ko‘rsatkichlarini oshiradi. Platforma limitga aynan qaysi hajmlarni hisoblashini kabinetda tekshiring: qarorda bu batafsil yozilmagan.

Reytingni qanday oshirish mumkin: aslida nima hisobga olinadi

Amaldagi mezonlar — 5 guruh ko‘rsatkich (699-son qarorga 4-ilova):

1. Kadrlar. Rasman ishga olingan muhandis-texnik xodimlar (MTX), sifat nazorati va mehnatni muhofaza qilish mutaxassislari, kamida 5 yillik tarmoq stajiga ega ishchilar, rahbarning soha bo‘yicha ma’lumoti. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar ballni pasaytiradi.
2. Moliya. Uch yillik tushum, foyda, rentabellik, aktivlar o‘sishi, jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i to‘lanadigan xodimlar soni, o‘rtacha ish haqi, soliq xavfi. Kompaniya yoshi uchun — har yiliga 1 ball, ko‘pi bilan 10. Soliq qarzi — minus 5 ball.
3. Raqobatbardoshlik. ISO 9001, 45001 va 14001 sertifikatlari, xalqaro yoki milliy.
4. Tajriba. O‘z vaqtida topshirilgan obyektlar. Muddati o‘tgan har bir obyekt, bajarilmagan inspeksiya ko‘rsatmasi va Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 99-moddasi bo‘yicha jarima uchun minus 1 ball. Muvofiqlik sertifikatiga ega metall prokat xaridi ham hisobga olinadi.
5. Texnika. O‘z yuk mashinalari, kranlar, ekskavatorlar, beton qorgichlar va hokazo. Ma’lumotlar YHXB va inspeksiyalardan olinadi, ijaraga olingan texnika ball bermaydi.

Ko‘rsatkichlar vazni e’lon qilinmagan — ularni Qurilish vazirligi metodikasi belgilaydi. Ma’lumotlardagi xatolar birlamchi manbada tuzatiladi: soliq organida, mehnat shartnomalarida, texnikani ro‘yxatdan o‘tkazishda.

Firmangiz reytingini qanday tekshirish mumkin

1. reyting.mc.uz’ni oching, tarmoqni tanlang (umumiy qurilish, melioratsiya, yo‘llar va ko‘priklar, loyiha tashkilotlari) va STIR yoki nomni kiriting.
2. Sinf va har bir ko‘rsatkich bo‘yicha ballarni ko‘ring — eng ko‘p qayerda yo‘qotayotganingiz shunda ko‘rinadi. Izohli reyting balli tender.mc.uz kabinetida ham bor.
3. Firma reytingda bo‘lmasa, davlat reyestrida asosiy faoliyat turi (IFUT) qurilish-montaj ishlari ekanini tekshiring: kiritish avtomatik, statistikaning choraklik ro‘yxati bo‘yicha amalga oshadi. Portalda murojaat shakli bor.

Shu hafta nima qilish kerak

• Firmaning sinfi va ballarini STIR bo‘yicha tekshiring va eng zaif uchta ko‘rsatkichni yozib oling.
• Lot tanlashdan oldin tender.mc.uz kabinetida hajm limitingizni ko‘ring.
• Haqiqatda ishlayotgan MTX va ishchilar rasman, to‘g‘ri lavozim kodlari bilan rasmiylashtirilganiga, firma texnikasi esa firma nomiga ro‘yxatdan o‘tganiga ishonch hosil qiling.
• Muddati o‘tgan soliq qarzlarini yoping: ular ballni pasaytiradi va tenderga yo‘lni yopadi.
• Hududingizdagi mos sinfli lotlarni tanlang: Tanlo qurilish tenderlari katalogida ularni hudud va summa bo‘yicha saralash hamda yangilarini Telegram’da olish mumkin.

Koʻp beriladigan savollar