Rehber · Güncellendi: 29 Ekim 2026 · 9 dk okuma

Kamu alımlarında elektronik mağaza: devlete ihalesiz satış rehberi

Kamu alımlarında elektronik mağaza, devlete ihalesiz bir şey satmanın en kısa yoludur. İhale başvurusu hazırlamanız da, komisyon kararını beklemeniz de gerekmez. Ürününüzü fiyatıyla birlikte listelersiniz, alıcı idare sizin teklifinizi (ofertanızı) seçer, sistem iki iş günü içinde mini bir pazarlık yürütür ve satışı kendisi kayda alır. xarid.uzex.uz istatistik panelinin verilerine göre 1 Ocak – 29 Ekim 2026 arasında elektronik ve ulusal mağazalar üzerinden 12,8 trilyon sum tutarında işlem yapıldı; bu, platformdaki tüm işlem hacminin %28,8’i demek.

Aşağıda mağaza üzerinden ne kadar satış yapabileceğinizi, işlemin nasıl ilerlediğini, hesabınızda ne kadar paranın bloke edileceğini, ödemenin ne zaman geleceğini ve yeni başlayanların teminatı hangi hatalar yüzünden kaybettiğini anlatıyoruz.

Kamu alımlarında elektronik mağaza nedir

Kamu Alımları Hakkında Kanun (ZRU-684), elektronik mağazayı «özel gereklilikler aranmayan» mal, iş ve hizmetlerin satın alınma yöntemi olarak tanımlar. Daha basit bir ifadeyle bu, standart ürünler için bir kanaldır: kâğıt, mobilya, bilgisayar, temizlik ve ev gereçleri, sarf malzemeleri, basit hizmetler.

Buradaki mantık ihalenin tam tersidir. İhalede alıcı idare ilan yayımlar ve başvuruları bekler. Mağazada ise ilk adımı tedarikçi atar: kataloğa fiyat, teknik özellikler, fotoğraf, bölge ve teslim süresi içeren kamuya açık bir teklif (oferta) yükler. Alıcı idare katalogda uygun teklifi bulur ve fiyat talebi başlatır. Rakipler bu aşamada devreye girer.

Ana platform xarid.uzex.uz’dir (UZEX borsası). Aynı yerde yerli üreticilere ayrılmış ayrı bir vitrin olan ulusal mağaza da çalışır; ona aşağıda değineceğiz. Mağazanın eksiltme, seçim ve ihaleden farkını «Eksiltme, ihale, seçim ve elektronik mağaza» yazımızda ele almıştık.

Mağaza üzerinden ne kadar satış yapılabilir

Limitler, kanunun 49. maddesinde BHM (temel hesaplama miktarı) cinsinden belirlenir. 1 Eylül 2026’dan itibaren 1 BHM = 440 000 sum.

Bütçeli idare; okul, hokimlik (yerel yönetim), hastane gibi kurumlardır. Kurumsal alıcı ise devlet payının %50 ve üzeri olduğu şirkettir. «Aynı türden», ulusal ürün sınıflandırmasında aynı gruba giren kalemler demektir. Tedarikçi için sonuç şu: mallar mağaza üzerinden milyar sum’a kadar, hatta daha yüksek tutarlarda alınıyor; iş ve hizmetler ise yalnızca küçük siparişlerle.

İşlem nasıl ilerler: 6 adım

1. Teklif (oferta). Ürününüzü kataloğa yüklersiniz: fiyat, asgari ve azami parti, marka, teknik parametreler, fotoğraf, bölge ve teslim süresi, üretici ve menşe ülke, garanti, sertifikalar. 1 Ocak 2026’dan itibaren teklif 60 gün geçerli; önceden bu süre 15 iş günüydü (UP-259 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi).
2. Kontrol. Teklifi yapay zekâ tabanlı bir moderatör ortalama 3–5 saniyede inceler (platform talimatı, 12 Haziran 2026’da yayımlandı). Teklif reddedilirse gerekçesi kartta görünür. Teklifi düzeltebilir ya da yorum ekleyerek itiraz edebilirsiniz; bu durumda teklife gerçek bir moderatör bakar.
3. Alıcının seçimi. Alıcı idare teklifinizi seçer ve fiyat talebi başlatır. Bütçeli idare bu noktada parayı Maliye Bakanlığı sisteminde zaten bloke etmiştir.
4. Pazarlık. Sistem sizi ve benzer ürünü satan herkesi davet eder. Yanıt için iki iş günü vardır; incelediğimiz lotta bu süre tam 48 saat sürdü. Fiyat yalnızca düşürülebilir ve platform talimatına göre yalnızca bir kez.
5. İşlem. En düşük fiyatı veren tedarikçiyle kayda alınır. Sözleşmeyi sistem, seçilen teklifin koşullarıyla otomatik olarak oluşturur.
6. Teslimat ve ödeme — aşağıdaki şemaya göre.

Fiyat talebine yalnızca bir katılımcı yanıt verirse, alıcı idare ondan daha düşük ve gerekçeli bir fiyat isteyebilir. Yanıt için bir iş günü vardır. Kabul ederseniz işlem yeni fiyattan kayda alınır. Reddederseniz alıcı idare sözleşmeyi önceki fiyatınızdan imzalayabilir ya da başka bir usule geçebilir.

Hesapta ne kadar para olmalı

Platformda çalışmak için e-imza anahtarı (nasıl alınacağını «İhale için elektronik imza» yazımızda anlattık) ve borsanın RKP’sindeki (borsanın Takas ve Mutabakat Merkezi) katılımcı hesabınızda para bulunması gerekir. İki tutar bloke edilir:

• Teminat — teklif fiyatınızın %3’ü. Kazanamazsanız, kazanan belirlendikten sonra blokesi kaldırılır. Kazanırsanız, sözleşme ifa edildikten sonra. Aynı anda birden fazla fiyat talebine katılıyorsanız her biri için ayrı teminat tutmanız gerekir.
• Borsa komisyonu — işlem tutarının %0,15’i, ancak en fazla 6 160 000 sum (14 BHM). Teklif fiyatı üzerinden rezerve edilir.

Hesapta yeterli para yoksa pazarlığa kabul edilmezsiniz.

Teminatın ne zaman yandığını ve bundan nasıl kaçınılacağını «Kamu alımlarında teklif teminatı» yazımızda bulabilirsiniz.

Para ne zaman gelir

Mağazada avans yoktur, ancak önemli bir güvence vardır: alıcının parası RKP’de önceden rezerve edilir ve siz paranın orada olduğunu bilerek sevkiyat yaparsınız.

• Bütçeli idare. Maliye Bakanlığı sözleşmeyi kaydeder ve tutarı bir iş günü içinde RKP’ye aktarır.
• Kurumsal alıcı, sözleşmenin kaydından sonraki 10 iş günü içinde parayı yatırır. Zamanında ödemezse, onun teminatı size aktarılır.
• RKP, paranın geldiğini size en geç bir sonraki iş günü bildirir. Bu bildirim, sevkiyat için işarettir. Daha önce sevk ederseniz, ödenmeme riski size aittir.
• Teslimattan sonra alıcı, kabulü 3 iş günü içinde onaylar. Ardından ödeme talimatı ve hesaba geçiş için kurumsal alıcıda 2 iş günü, bütçeli idarede 3 iş günü daha gerekir.

Örnek: bir okul 30 000 000 sum’a 40 sandalye alıyor

Teklifiniz 30 000 000 sum. Pazarlığa katılmak için hesabınızda 900 000 sum teminat ve 45 000 sum komisyon bulunmalı. Pazarlık iki iş günü sürer. Kazanırsanız okulun parası bir iş günü içinde RKP’ye geçer, bir gün sonra da bildirim gelir. Ardından teslimat, en fazla 3 iş günü kabul ve en fazla 3 iş günü ödeme. Teslimat süresi de hesaba katıldığında (UP-259’a göre bu süre 5 günden kısa olamaz) fiyat talebinden paranın hesaba geçmesine kadar en iyi ihtimalle yaklaşık üç hafta geçer.

Ulusal mağaza: yerli üreticilere avantaj

Ulusal mağaza yalnızca yerli üreticilere açık bir vitrindir. Buradaki fiyat taleplerini yalnızca alıcı idarenin bölgesindeki üreticiler alır. Ürün önce ekoplatforma.uz üzerindeki ürün kataloğuna eklenir. Bayi, fabrikanın ürünlerini ancak üretici onu sisteme kendisi eklediyse satabilir.

Madalyonun öbür yüzü şu: ulusal mağaza üzerinden yalnızca kendi bölgenizdeki alıcılara satış yaparsınız. Diğer bölgelerdeki alıcılar sizi yalnızca normal elektronik mağazada görür; bu yüzden tekliflerinizi her ikisinde de tutun.

1 Ocak 2026’dan itibaren yerli üreticiler, bütçeli idarelerin alım planları hakkında bildirim alıyor ve teklifleri bu planlara iliştiriliyor. Alıcı idare bu teklifleri değerlendirmek zorunda; başka bir usule ancak ürün parametreleri uymuyorsa geçebilir (UP-259). Ayrıca her kamu alıcısı önce new.cooperation.uz portalında yerli üreticilerden alım yapmayı değerlendirmelidir (276 sayılı Yönetmelik, md. 37¹).

Bu işe yarıyor. xarid.uzex.uz panelinin verilerine göre ulusal mağaza üzerinden 2024’te 3,59 trilyon sum, 2025’te 5,98 trilyon sum işlem yapıldı. 1 Ocak – 29 Ekim 2026 döneminde ise rakam şimdiden 6,61 trilyon sum: geçen yılın tamamından fazla ve normal elektronik mağazadan (6,16 trilyon) da fazla.

2026’da neler değişti

• Teklif 60 gün geçerli, ürün teslim süresi ise en az 5 gün (UP-259, 1 Ocak 2026’dan itibaren). Kanun metninde hâlâ eski 15 iş günü yazıyor, ancak platform şimdiden 60 gün uyguluyor.
• Teklifleri yapay zekâ kontrol ediyor — platformun buna ilişkin talimatı 12 Haziran 2026’da yayımlandı.
• Bireysel girişimcilere kısıtlamalar. 28 Eylül 2026’da xarid.uzex.uz’de, bireysel girişimcilerin elektronik kamu alımlarında satışı kısıtlanan 1 800 ürünlük bir liste yayımlandı: inşaat malzemeleri (800’den fazla kalem), ilaçlar, tıbbi cihaz ve ekipmanlar, akaryakıt ürünleri, alkol, tütün ve diğerleri. Ayrıntılar «Kamu alımlarında bireysel girişimci» yazımızda.

Para kaybettiren 6 hata

1. Boş kart. Yapay zekâ moderatörü, teknik parametreleri yetersiz olan ya da markası ve fotoğrafı ürünle uyuşmayan teklifleri reddeder. Menşe ülke, raf ömrü, «yüksek kalite» ifadesi ve GOST standardına atıf parametre sayılmaz.
2. Para yedeği olmadan damping. Fiyatı %20 ve daha fazla düşürdünüz ama ek teminata para yetmedi — teklif reddedilir.
3. RKP bildiriminden önce sevkiyat. Borsa paranın geldiğini bildirmeden hiçbir şey sevk etmeyin.
4. Kâr için değil «kazanmak için» fiyat. Kazandıktan sonra sözleşmeden vazgeçmek, 2 yıllığına güvenilmez yükleniciler siciline girmek demektir (kanunun 48. maddesi). Oraya düşmemenin yollarını ayrı bir yazıda anlattık.
5. Onaylanmamış kabul. Teslim süresinin bitiminden 3 iş günü sonra alıcı teslimat bilgisini sisteme girmediyse, RKP sözleşme bedelini ve teminatları mahkeme ya da Şikâyet Komisyonu kararına kadar dondurur. Bu karara göre teminatınız alıcıya aktarılabilir. Teslimatı zaman payı bırakarak yapın, imzalı irsaliye alın ve alıcıya kabulü sistemde işaretlemesini hatırlatın.
6. 90 günlük gecikme. Teslimat 90 gün gecikirse, bütçeli idarenin parası otomatik olarak ona iade edilir (platform bildirimine göre, 10 Temmuz 2024 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine atıfla). Sözleşmeniz için ayrılmış rezerv artık yoktur.

Kontrol listesi: mağaza üzerinden ilk satış

1. E-imza alın ve xarid.uzex.uz’ye kaydolun — adım adım anlatımı «xarid.uzex.uz: kayıt ve başvuru» yazımızda.
2. Bireysel girişimciyseniz ürününüzü kısıtlama listesiyle karşılaştırın.
3. Eksiksiz bir kart hazırlayın: model, 5–10 ölçülebilir parametre, kendi fotoğrafınız, sertifikalar ve lisanslar.
4. Fiyata bölgeye kadar nakliyeyi ve indirim payını ekleyin. Aynı anda katıldığınız tüm talepler için hesabınızda %3 teminat ve %0,15 komisyon tutun.
5. Yalnızca gerçek bölge ve teslim süresi belirtin — bunları yerine getirmeniz gerekecek.
6. Fiyat taleplerini kişisel panelinizden takip edin: yanıt için yalnızca iki iş günü var. Teklifin bitiş tarihini takviminize not edin.

Mağaza standart ürünler için idealdir. Size dar gelmeye başladığında bir sonraki adım seçimler ve ihalelerdir: oradaki tutarlar daha büyük. Tanlo bunları tüm platformlardan tek bir aramada toplar ve konunuza uygun yeni lotları Telegram’dan gönderir.

Nasıl hesapladık

Hacimler xarid.uzex.uz istatistik panelinden alındı: «Elektronik mağaza» ve «Ulusal mağaza» bölümleri, milyar sum cinsinden, doğrudan sözleşmeler hariç. Veriler 29 Ekim 2026’da sorgulandı; 2026 yılı 1 Ocak – 29 Ekim dönemini kapsıyor. Teklif sayısı, aynı tarihteki elektronik mağaza kataloğundan. Örneklerdeki teminat ve komisyon, platformun resmî hesaplayıcısıyla hesaplandı. Fiyat talebinin süresi 5794909 numaralı lotta (21–23 Ekim 2026) doğrulandı.

Sık sorulan sorular