Tadqiqot · Yangilangan: 2026-yil 14-oktabr · 7 daqiqa oʻqish

Kichik qurilish tenderlari: yarmidan ko‘pi qurilish emas, materiallar

Kichik qurilish tenderlari bo‘lim nomidan kutilgandek emas. 2026-yil 14-sentabrdan 13-oktabrgacha buyurtmachilar qurilish bo‘yicha 536 ta lot e’lon qildi, ularning 132 tasi 100 mln so‘mdan arzon. Shu 132 ta lotning hammasini qo‘lda ko‘rib chiqdik. Yarmidan ko‘pi qurilish ishi emas, balki sement, tosh, bo‘yoq, eshik va quvur yetkazib berish bo‘lib chiqdi. Bunday lotlarni kim buyurtma qilishi, ular qayerda o‘tkazilishi, boshlash uchun qancha pul kerakligi va nega YaTT uchun bu yerda imkoniyat deyarli yo‘qligini aytib beramiz.

Tanlo ma’lumotlari, 2026-yil 14-oktabr holatiga; lotlar xt-xarid.uz va etender.uzex.uz’dan. Qanday hisoblaganimiz — maqola oxirida.

Kichik qurilish tenderlarida nima sotiladi

«Qurilish va ta’mirlash» bo‘limidagi lotlarni oldik, loyihalash va ekspertizani chiqarib tashladik (ular haqida alohida tahlil bor) va 100 mln so‘mdan arzon bo‘lganlarning hammasini qoldirdik. Har bir lotni xarid predmeti bo‘yicha belgilab chiqdik.

Xulosa oddiy: agar sizda qurilish mollari do‘koni yoki ombori bo‘lsa, kichik qurilish tenderlari faqat pudratchilarning emas, avvalo sizning bozoringiz. Odatiy yetkazib berish — taxminan 30 mln so‘m, bu kichik firmaning ham qo‘lidan keladi.

Kim buyurtma qiladi: bir oydagi real lotlar

• Mahallalar va hokimliklar. Mahallalar uyushmasining Buxoro viloyati Olot tumani bo‘limi mahallalar uchun qurilish materiallariga beshta lot e’lon qildi — 8 dan 79,2 mln so‘mgacha. Paxtaobod tumani hokimligi sement, qum-shag‘al aralashmasi, shlakoblok va bo‘yoq xarid qildi.
• FVV. Favqulodda vaziyatlar vazirligining Navoiy viloyati boshqarmasi Xatirchi va Nurota tumanlaridagi mahallalar uchun but tosh sotib oldi — har bir lot 3,3 dan 74,6 mln so‘mgacha.
• Gazchilar. Hududgaz Injiniring-ta'minot servis Xorazm viloyatidagi mahallalarda gaz quvurlarini ta’mirlash va yer ostidan teshib o‘tkazish (prokol) bo‘yicha oltita lot e’lon qildi — 21,9 dan 96,6 mln so‘mgacha.
• Temir yo‘l va yo‘lchilar. Lokomotiv va vagon depolari hamda yo‘l distansiyalari sement, gipsokarton, kafel va quvur sotib oladi. Tuman yo‘l tashkilotlari asfalt yotqizish va katok ijarasini buyurtma qiladi.
• Banklar va kompaniyalar. «O‘zmilliybank» Qumqo‘rg‘ondagi mijozlarga xizmat ko‘rsatish markazida sanitariya tugunini joriy ta’mirlashni buyurtma qildi (69,9 mln so‘m), «O‘zbekiston pochtasi» esa bojxona omborida polimer pol quyishni (91,7 mln). Ikkala lot ham bir oy ichida ikki marta e’lon qilindi: o‘tkazib yuborgan lotingiz qaytib kelishi mumkin.

Lotlar butun mamlakat bo‘ylab tarqalgan. etender.uzex.uz’dagi 60 ta lotdan atigi yettitasi Toshkent shahri va Toshkent viloyatiga to‘g‘ri keldi, qolgani — hududlar (xt-xarid.uz lotlarida hudud ko‘pincha ko‘rsatilmaydi). Bu hududiy firmalar uchun imkoniyat: Nurotaga but toshni karyeri yoki ombori yaqin joylashgan firma tashisa, ko‘proq foyda ko‘radi.

Kichik qurilish tenderlari qayerda o‘tkaziladi

132 ta lotdan 72 tasi xt-xarid.uz’da (Hayot Birja maydonchasi), 60 tasi etender.uzex.uz’da chiqdi. xt-xarid’da bular ko‘pincha narxi pasayib boradigan auksion (46 ta lot) va tanlov (20 ta).

46 ta auksionning hammasi — material yetkazib berish, va bu tasodif emas: qonun ish va xizmatlarni auksion orqali xarid qilishga yo‘l qo‘ymaydi (Davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonun, 52-modda). Ta’mirlash tanlov orqali o‘tadi, u yerda narxdan tashqari tajriba va hujjatlarga ham qaraladi.

Ochiq lentalarda ko‘rinmaydigan uchinchi kanal ham bor — elektron do‘kon. U yerda buyurtmachining e’loni bo‘lmaydi: u yetkazib beruvchilarning takliflaridan tovar tanlaydi va narx so‘rovini boshlaydi. Bu so‘rovni faqat mos e’loni bor yetkazib beruvchilar ko‘radi. BHM 440 000 so‘m bo‘lganda do‘kon limitlari:

xt-xarid.uz’da narx so‘roviga faqat shu tovar kodi bilan e’loni so‘rov boshlanishidan oldin joylangan yetkazib beruvchi tushadi. E’lon 60 kun amal qiladi. E’lon yo‘q — ishtirok ham yo‘q. Batafsil — «xt-xarid.uz: buyurtmalar aslida qayerda» tahlilida.

Kim qatnasha oladi

Qurilish materiallari uchun YaTT emas, yuridik shaxs kerak. Yakka tartibdagi tadbirkorlarga chakana savdo «qurilish materiallari, sement, shifer, yog‘och-taxta materiallari va yog‘ochni sotish bundan mustasno» holda ruxsat etilgan (Vazirlar Mahkamasining 6-son qarori). Bu taqiq maydonchadan qat’i nazar amal qiladi. 2026-yil 1-oktabrdan esa xt-xarid.uz buni tovar kodi bo‘yicha avtomatik tekshirmoqda. Misol: YaTT do‘konga sement sotish haqida e’lon qo‘ya olmaydi va sement xarid qilinayotgan auksionga ariza bera olmaydi. Agar bir nechta pozitsiyali tanlovda sement va, aytaylik, elektr asboblar bo‘lsa, YaTT faqat asboblarga taklif beradi. YaTTga ta’mirlash faqat aholiga xizmat ko‘rsatish, santexnika va payvandlash ishlari hamda oyna o‘rnatish ko‘rinishida ruxsat etilgan. Shuning uchun davlat xaridlari uchun yuridik shaxs — MChJ yoki xususiy korxona kerak. Buxgalteriya va hisobot xarajatlarini ham hisobga oling.

Kichik lotlar uchun Qurilish vazirligi reytingi va «o‘z hududi» talabi majburiy emas. Bu qoidalar (Vazirlar Mahkamasining 46-son qarori) faqat 2,64 mlrd so‘mdan (6 000 BHM) qimmat qurilish tenderlari uchun majburiy; undan pastda ular tavsiyaviy. Lekin buyurtmachi o‘z shartlarini qo‘yishga haqli, masalan, shunga o‘xshash ishlar tajribasini.

Materiallar uchun sertifikatlar. Agar tovar majburiy sertifikatlanishi kerak bo‘lsa, elektron do‘kon va auksionda sertifikat ma’lumotlari taklifning o‘zida ko‘rsatiladi. 2026-yilda muvofiqlik sertifikati, xususan, sement, beton, qurilish g‘ishti, po‘lat prokat va burchaklar, metallocherepitsa va sendvich-panellar uchun majburiy. Granit va chaqiq tosh, plastik quvurlar, gipsokarton va keramik kafel uchun muvofiqlik deklaratsiyasi yetarli. Oddiy bo‘yoq ro‘yxatga kirmaydi; olovdan himoyalovchi bo‘yoq uchun deklaratsiya kerak.

Boshlash uchun qancha pul kerak

30 mln so‘mlik odatiy material yetkazib berishni hisoblab ko‘ramiz:

• ERI kaliti yuridik shaxs uchun — 44 000 so‘m, ikki yilgacha muddatga.
• Zakalat — 3%, taxminan 900 000 so‘m. Ariza berilganda u maydoncha hisobida bloklanadi. Tanlovda zakalat 3% dan oshmaydi, umuman kerakmi-yo‘qligini esa xarid komissiyasi hal qiladi.
• Maydoncha komissiyasi — mo‘ljal shartnoma summasining 0,15%, taxminan 45 000 so‘m.
• Tovar va yetkazib berish uchun o‘z pulingiz. Do‘kon va auksion qoidalariga ko‘ra, to‘lov tovar qabul qilib olingandan keyin 5–6 ish kuni ichida keladi, amalda kechroq ham bo‘ladi. Shu vaqt davomida pul tovarda muzlab turadi.

Jami shunday ikkita lotning zakalatlari uchun taxminan 2 mln so‘m kerak. Lekin asosiy xarajat — tovarning o‘zi uchun aylanma mablag‘. Chegirma bilan ehtiyot bo‘ling: narxni 20% va undan ko‘proq tushirsangiz, maydoncha butun chegirma miqdorida qo‘shimcha zakalat talab qiladi. 30 mln o‘rniga 24 mln taklif qildingizmi — yana 6 mln so‘m muzlatiladi. Shartnomani imzolash yoki bajarishdan bosh tortsangiz, zakalatdan ayrilasiz va ikki yilga insofsiz ijrochilar reyestriga tushasiz. Savdolarda odatda nechta raqib bo‘lishi haqida — 162 ming bitim tahlilida. Xarajatlarning to‘liq hisobi — «100 mln so‘mlik tender: qo‘lda qancha pul ushlab turish kerak» maqolasida.

Kichik lotlardagi to‘rt tuzoq

1. Hammasiga bir hafta. Lotlarning yarmida e’lon qilingandan arizalar qabuli tugaguncha 7 kun yoki undan kam vaqt bor. Maydonchalarni haftada bir marta tekshiradigan odam ularni allaqachon yopilgan holda ko‘radi.
2. Bo‘sh nomlar. 132 ta lotdan 15 tasining nomidan hech narsa tushunib bo‘lmaydi: 10 tasi «Tanlov», «Takliflar so‘rovi», «Eng yaxshi taklif» yoki xaridlar rejasi raqami deb nomlangan, yana beshtasida faqat uy manzili ko‘rsatilgan. «Sement» so‘zi bo‘yicha qidiruv ularni topmaydi — nima xarid qilinayotgani faqat hujjatlarda ko‘rinadi.
3. Yetkazib berish marjani yeb qo‘yadi. Lot narxiga odatda obyektgacha yetkazib berish kiradi. But toshni olis mahallaga olib borish — bu avvalo logistika. Uni ariza berishdan oldin hisoblang.
4. Talablar hujjatlarda yashiringan. Gaz quvurini ta’mirlash yoki elektr montaj uchun buyurtmachi ko‘pincha shunga o‘xshash ishlar tajribasini, ruxsatnomasi bor mutaxassislar va texnikani so‘raydi. Zakalat to‘lashdan oldin ishtirokchilarga qo‘yilgan talablarni va shartnoma loyihasini o‘qing.

Shu hafta nima qilish kerak

1. Agar YaTT bo‘lsangiz va qurilish materiallari bilan savdo qilsangiz — ishtirok uchun pul sarflashdan oldin yuridik shaxs oching.
2. Ko‘p sotiladigan tovarlaringizga muvofiqlik sertifikatlari va deklaratsiyalarini lot chiqmasdan oldin tayyorlab qo‘ying.
3. ERI kalitini oling va O‘zRTXB maydonchalarida (xarid.uzex.uz, etender.uzex.uz) hamda xt-xarid.uz’da ro‘yxatdan o‘ting.
4. Ko‘p sotiladigan pozitsiyalar bo‘yicha elektron do‘konlarga e’lon joylang — real qoldiq va narxlar bilan.
5. Lotlarni e’lon qilingan kuniyoq ko‘rish uchun o‘z hududingiz va 100 mln so‘mgacha summa bo‘yicha qidiruvni sozlang.

Tanlo’da xt-xarid.uz va etender.uzex.uz’dagi kichik qurilish lotlari bitta «Qurilish va ta’mirlash» lentasida jamlangan: nomlari rus tiliga tarjima qilingan, lot hujjatlari bepul ro‘yxatdan o‘tgandan keyin kartochkada ochiladi, filtrlaringizga mos yangi lotlar esa Telegram’ga keladi. 14-oktabr ertalab u yerda 100 mln so‘mdan arzon 39 ta qurilish loti ochiq edi.

Qanday hisobladik

Tanlo bazasi, 2026-yil 14-oktabrdagi so‘rov: «Qurilish va ta’mirlash» toifasidagi, «Loyihalash va ekspertiza» kichik toifasiga kirmaydigan, 2026-yil 14-sentabrdan 13-oktabrgacha e’lon qilingan, boshlang‘ich narxi 100 mln so‘mdan kam lotlar. Tahririyat 132 ta lotning har birini asl tildagi nomi va xarid predmeti bo‘yicha qo‘lda belgilab chiqdi. Elektron do‘konlar ichidagi narx so‘rovlari bu raqamlarga kirmaydi.

Koʻp beriladigan savollar