Analiz · Güncellendi: 2 Kasım 2026 · 8 dk okuma

276 sayılı karar: tedarikçiye para kaybettiren 8 kamu alımı kuralı

Bakanlar Kurulu'nun 20 Mayıs 2022 tarihli 276 sayılı kararı (PKM-276), Özbekistan'da kamu alımlarının temel kural kitabıdır. «Kamu Alımları Hakkında Kanun (ZRU-684)» neyin serbest, neyin yasak olduğunu söyler; kararla onaylanan Yönetmelik ise platformda işlerin nasıl yürüdüğünü anlatır: teklif vermek için kaç gününüz olduğunu, teminatınızın ne zaman bloke edildiğini, malı ne zaman sevk edebileceğinizi. 16 Eylül 2026 tarihli güncel metni okuduk, tedarikçilerin para kaybettiği 8 kuralı seçtik ve bunları Tanlo veri tabanındaki ihalelerle karşılaştırdık.

276 sayılı karar nedir, nereden okunur

Karar, kamu alımı prosedürlerinin düzenlenmesi ve yürütülmesi usulüne ilişkin Yönetmeliği onaylar. Özbekçe resmî metin («Vazirlar Mahkamasining 276-son qarori») lex.uz'da yer alır; orada gayriresmî bir Rusça çevirisi de bulunur.

Eşikleri — e-mağaza üzerinden ne kadarlık alım yapılabileceğini ve ihalenin ne zaman zorunlu olduğunu — karar değil, kanun belirler. Kanun ile Yönetmelik zaman zaman birbirinden ayrılır: Temmuz 2026'dan bu yana Yönetmelik yetkili kurum olarak Sanayi İşbirliği ve Kamu Alımları Ajansı'nı gösterirken kanun (md. 18) hâlâ Ekonomi ve Maliye Bakanlığı'nı gösteriyor. İkinci uyumsuzluk — üstelik para kaybettiren — 4. kuralda anlatılıyor.

Kural 1. Teklif süresi neredeyse her zaman asgari düzeyde

İlandan teklif son tarihine kadar asgari iş günü sayısı:

İdareler neredeyse her zaman tam olarak asgari süreyi veriyor. Tanlo, 3 Eylül – 2 Kasım 2026 arasında yayımlanan ihaleleri inceledi (pazartesiden cumaya her günü iş günü saydık, resmî tatilleri düşmedik):

• xarid.uzex.uz'daki bütçe idarelerine ait 985 eksiltmenin tamamında yayım ile teklif son tarihi arasında 5 hafta içi gün vardı;
• Hayot Birja'daki (xt-xarid.uz) 1.094 en iyi teklif seçiminin 897'sinde de 5 gün vardı;
• Hayot Birja'daki 51 «yerel eksiltme» ihalesinin tamamı 2 iş günü sürdü.

Bir ihaleyi bir hafta sonra fark ettiyseniz büyük ihtimalle kapanmıştır: platformları her gün kontrol edin ya da bildirim kurun.

Kural 2. Teminatınız dondurulur, bazen uzun süre

Teklif teminatı, Takas ve Mutabakat Merkezi'ndeki (RKP) hesabınızda — katılımcının platform operatöründeki hesabında — bloke edilir. Tutarlar (14–15. bentler): e-mağazada teklif fiyatınızın %3'ü, eksiltmede başlangıç fiyatının %3'ü, en iyi tekliflerin seçiminde %3'e kadar, ihalede %5'e kadar. Seçimde veya ihalede komisyon teminattan vazgeçebilir ya da onun yerine rehin veya banka teminat mektubu kabul edebilir. Operatör komisyonu teminatla birlikte ayrılır: işlem tutarının en fazla %0,15'i ve en fazla 14 BHM (temel hesaplama miktarı; 1 Eylül 2026'dan itibaren 440.000 sum), yani 6.160.000 sum (476 sayılı karar).

Eksiltmede biri sizden daha düşük teklif verdiği anda teminatınız serbest kalır. E-mağazada kaybedenler, kazanan belirlendiğinde teminatlarını geri alır. Seçimin veya ihalenin kazananı, şartnamede ifaya kadar tutulması öngörülmedikçe teminatı sözleşmenin imzalanmasından 1 iş günü sonra geri alır. Ancak e-mağaza alımının veya eksiltmenin kazananının teminatı, sözleşme tamamen ifa edilene kadar tutulur — bunu işletme sermayenizde hesaba katın. Ayrıntılar «Kamu alımlarında teklif teminatı» yazımızda.

Kural 3. %20 veya daha fazla indirim, ek teminat demektir

Damping karşıtı kural yalnızca e-mağazada (43. bent) ve eksiltmelerde (54. bent) uygulanır. Fiyatınız idarenin seçtiği teklifin fiyatından (eksiltmede başlangıç fiyatından) %20 veya daha fazla düşükse, aradaki farka eşit bir ek teminatı önceden yatırmanız gerekir. Örnek: idare e-mağazada 10.000.000 sum'luk bir teklif seçti, siz 7.500.000 sum teklif ediyorsunuz — %25 indirim, dolayısıyla ek teminat 2.500.000 sum.

Üst sınır: teklif tutarı (eksiltmede başlangıç fiyatı) 2.500 BHM'yi (1.100.000.000 sum) aşmıyorsa ek teminat en fazla 100 BHM (44.000.000 sum); daha yüksekse en fazla 1.000 BHM (440.000.000 sum). Ek teminat olmadan sistem böyle bir teklifi otomatik olarak reddeder. Eksiltmede fiyat −%20 çizgisini teklif verme sürecinin ortasında geçebilir ve para birkaç dakikada hesaba ulaşmaz — hesabınıza önceden para yatırın.

Seçim ve ihalede ek teminat yoktur, ancak orada da damping tehlikelidir: kanun yapay olarak düşük fiyat verip ardından sözleşmeden vazgeçmeyi yasaklar (md. 46). Sözleşme imzalandıktan sonra, mücbir sebep hâlleri dışında fiyatı artıramaz veya teslim tarihini erteleyemezsiniz (215. bent). Zararına kazanırsanız, zararına çalışmak zorunda kalırsınız.

Kural 4. E-mağazada yanıt vermek için iki günden az vaktiniz var

E-mağazada idare bir teklif seçer, sistem benzer ürünlerin satıcılarına fiyat talebi gönderir ve en düşük fiyat kazanır (ZRU-684 md. 51). Kanuna göre (1 Mart 2025'ten itibaren geçerli değişikliklerle) yanıt için 2 iş gününüz vardır; ancak Ekim 2025'te yeniden onaylanan Yönetmelik ekine göre 48 saatiniz vardır. Perşembe günü gelen bir talebin süresi saat hesabıyla cumartesi, iş günü hesabıyla pazartesi dolar. Kanun üstündür, ama siz bunu şikâyette tartışırken ihale elden gider. Erken olan süreye göre hareket edin.

Yalnızca seçilen teklifin sahibi yanıt verdiyse idare onunla pazarlık yapabilir — karşı fiyat için 1 iş günü verilir. Kazanan vazgeçerse sözleşme bir sonraki katılımcıya, ama kazananın fiyatıyla teklif edilir. Adım adım rehber: «Kamu alımlarında e-mağaza».

Kural 5. E-mağaza ve eksiltme: RKP bildirimi gelmeden sevkiyat yapmayın

Yeni başlayanlar için en pahalı kural: e-mağaza ve eksiltme sözleşmelerinde idarenin parası önce RKP'de bloke edilir. RKP en geç bir sonraki iş günü yükleniciye bildirim gönderir ve teslimatın dayanağı bu bildirimdir (26. bent). Daha önce sevk ederseniz ödenmeme riski size aittir (27. bent). Kurumsal bir alıcı, sözleşmenin tescilinden itibaren 10 iş günü içinde RKP'ye ödeme yapmak zorundadır; aksi takdirde onun teminatı bir iş günü içinde yükleniciye geçer.

İkinci tuzak kabul işlemidir. Teslimattan sonra idarenin sistemde teslimatı onaylamak için 3 iş günü vardır, ardından para size aktarılır. Onaylamazsa, teslim süresinin bitiminden 3 iş günü sonra RKP ödemeyi ve teminatları mahkeme ya da Şikâyet Komisyonu kararına kadar dondurur (34. bent). En iyi tekliflerin seçimi ve ihaleden doğan sözleşmelerde ödeme sözleşme şartlarına göre yapılır — bu kurallar orada geçerli değildir.

Kural 6. Sözleşmeden kaçmak, teminatınıza ve 2 yıllık alım yasağına mal olur

Seçim veya ihale sonrası sözleşme, kazananın belirlenmesinden en geç 10 iş günü sonra imzalanır. Herhangi bir prosedürde sözleşmeyi imzalamayı reddeden veya imzadan kaçınan kazanan, Güvenilmez Yükleniciler Sicili'ne (tedarikçilerin kamuya açık kara listesi) kaydedilir ve 2 yıl boyunca kamu alımlarından men edilir (ZRU-684 md. 48). Seçim veya ihalede ayrıca teminatını da kaybeder (15. bent). Sicile girmemenin yolları ayrı bir rehberde.

Kural 7. Teklifler neden reddedilir

Sistem, başlangıç fiyatının üzerindeki, zorunlu alanları boş bırakılmış veya zorunlu dosyaları eksik teklifleri kendiliğinden reddeder. Seçim ve ihalelerde geçme puanının altında kalan teklifler elenir; zorunlu bir kriteri karşılamamak ise her aşamada diskalifiyeye yol açabilir. Kanundaki diğer gerekçeler (md. 42): Güvenilmez Yükleniciler Sicili'nde kayıt, vadesi geçmiş vergi borcu, iflas süreci, çıkar çatışması ve bağlantılılık — aynı ihaleye teklif veren şirket grupları için bir risk. 1 Mart 2025'ten itibaren katılımcının ayrıca Zorunlu İcra Bürosu'nun (devlet icra hizmeti) veri tabanında yerine getirilmemiş mahkeme kararı bulunmamalıdır.

Korumanız şu: ihalede idare, alım şartnamesinde yer almayan kriterlerle yeterlilik değerlendiremez veya belge isteyemez (155. bent). En iyi tekliflerin seçiminin ön tutanağına itiraz 2 iş günü içinde yapılmalıdır; daha geç yapılanlar değerlendirilmez. Şikâyet prosedürü 10 iş gününe kadar askıya alır ve karar 7 iş günü içinde verilir (md. 79). Ayrıntılar şikâyetlerle ilgili yazımızda.

Kural 8. İdareye ilk günlerde soru sorun

Belirsiz her şartı teklif vermeden önce netleştirin: idare, platformun açık sohbetinde 2 iş günü içinde yanıt vermek zorundadır (ZRU-684 md. 41). Beş günlük bir seçimde en geç üçüncü gün sorun, yoksa yanıt son tarihten sonra gelir. İhalede sorular, teklif son tarihinden en geç 2 iş günü öncesine kadar kabul edilir. İdare şartnameyi değiştirirse süre uzatılır — seçimde en az 3, ihalede en az 10 iş günü.

2025–2026'da 276 sayılı kararda neler değişti

Değişikliklerin neredeyse tamamı yerli üreticiler ve elektrik ekipmanıyla ilgili; diğer herkes için önemli olanlar yeni düzenleyici kurum ve «yerel eksiltme».

Eksiltme, seçim ve ihalelerdeki asgari süreler, teminat oranları ve %20'lik damping karşıtı kural 2025–2026'da değişmedi.

Beş iş günü, elle arama yapmak için çok az. Tanlo, birden fazla platformdaki eksiltmeleri, seçimleri ve ihaleleri tek bir aramada toplar ve filtrelerinize uyan yeni ihaleleri Telegram'a gönderir. İhale kataloğunda deneyin.

Sık sorulan sorular